2026 №1 / Бірге күштірекпіз: мүмкіндігі шектеулі оқушыларға инклюзивті қолдау көрсету
Бірге күштірекпіз: мүмкіндігі шектеулі оқушыларға инклюзивті қолдау көрсету
Автор: Джон Хэйлман, Алиса Войтина
DOI: 10.62670/2308-7668.2026.55.1.001
Дереккөз: 55 шығарылым, № 1, 10 сәуір 2026 ж.
Басып шығарушы: "Педагогикалық шеберлік орталығы" ЖМ
Құжат түрі: Практикалық мақала
Аннотация
Қазақстан мен АҚШ мүмкіндігі шектеулі оқушыларға инклюзивті білім беруді дамыту бағытында жұмыс жүргізіп келеді. Әрбір елдің өз тарихы және өзіндік ерекшеліктері болғанымен, екі елдің мұғалімдері де әртүрлі оқушылармен жұмыс барысында ұқсас қиындықтарға тап болуда. Бұл мақалада өзгерістер кезеңінде Қазақстан педагогтеріне пайдалы болуы мүмкін америкалық мектептердің практикалық тәжірибесі ұсынылады. Нақты үш жағдай мысалында біз тиімділігі жоғары әдістер мұғалімдердің оқушыларды бақылауына, сабақтарға шағын өзгерістер енгізуіне және табысқа жету үшін қажет қолдау көрсетуіне қалай көмектесетінін көрсетеміз. Сонымен қатар мақалада сынып мұғалімдері, арнайы педагогтер, психологтер мен әлеуметтік педагогтер арасындағы ынтымақтастықтың маңыздылығы талқыланады. Проблемаларды бірлесіп шешу және мақсатты қолдау көрсету арқылы мектептер барлық оқушылар басқалар өзін қабылдайтын және табысқа жетуге қабілетті сезінетін оқу ортасын қалыптастыра алады.
Түйін сөздер: инклюзивті білім беру, тиімділігі жоғары әдістер, әмбебап оқыту дизайны, арнайы білім беру, мүмкіндіктердің шектеулілігі
Әдебиеттер
1. Mamerkhanova, Z., Sakayeva, A., Akhmetkarimova, K., Assakayeva, D., & Bobrova, V. (2025). Development of inclusive education in the Republic of Kazakhstan: An inside view (case of the Karaganda region). Frontiers in Education, 10. https://doi.org/10.3389/feduc.2025.1630225
2. Council for Exceptional Children. (2025). High-Leverage Practices for Students with Disabilities. High-Leverage Practices. [Electronic resource]. – URL: https://highleveragepractices.org/hlp-homepage
3. Capp, M. J. (2017). The Effectiveness of Universal Design for Learning: A Meta-Analysis of Literature between 2013 and 2016. International Journal of Inclusive Education, 21(8), 791–807. https://doi.org/10.1080/13603116.2017.1325074
4. Noureddine, B., Abdellah, B., Mohammed, R., Zeriouh, M., Jamal, E. A., & Amine, K. (2024). Metacognitive Functioning in Students with Learning Disabilities or Difficulties: A Systematic Literature Review. International Journal of Learning, Teaching and Educational Research, 23, 475–493. https://doi.org/10.26803/ijlter.23.10.23
5. Coviello, J., & DeMatthews, D. E. (2021). Failure is not final: Principals’ perspectives on creating inclusive schools for students with disabilities. Journal of Educational Administration, 59(4), 514–531. https://doi.org/10.1108/JEA-08-2020-0170
6. Heilmann, J. J., Bertone, A., & Wojtyna, A. (2024). How Inclusive Practice Increases the Educational Relevance of Individualized Education Programs. Language, Speech, and Hearing Services in Schools, 55(2), 231–248. https://doi.org/10.1044/2023_LSHSS-23-00088
2. Council for Exceptional Children. (2025). High-Leverage Practices for Students with Disabilities. High-Leverage Practices. [Electronic resource]. – URL: https://highleveragepractices.org/hlp-homepage
3. Capp, M. J. (2017). The Effectiveness of Universal Design for Learning: A Meta-Analysis of Literature between 2013 and 2016. International Journal of Inclusive Education, 21(8), 791–807. https://doi.org/10.1080/13603116.2017.1325074
4. Noureddine, B., Abdellah, B., Mohammed, R., Zeriouh, M., Jamal, E. A., & Amine, K. (2024). Metacognitive Functioning in Students with Learning Disabilities or Difficulties: A Systematic Literature Review. International Journal of Learning, Teaching and Educational Research, 23, 475–493. https://doi.org/10.26803/ijlter.23.10.23
5. Coviello, J., & DeMatthews, D. E. (2021). Failure is not final: Principals’ perspectives on creating inclusive schools for students with disabilities. Journal of Educational Administration, 59(4), 514–531. https://doi.org/10.1108/JEA-08-2020-0170
6. Heilmann, J. J., Bertone, A., & Wojtyna, A. (2024). How Inclusive Practice Increases the Educational Relevance of Individualized Education Programs. Language, Speech, and Hearing Services in Schools, 55(2), 231–248. https://doi.org/10.1044/2023_LSHSS-23-00088