2026 №1 / Инклюзивті мектепте аутизм бұзылыстары бар балалардың әлеуметтік ықпалдасуы мен достық қарым-қатынастары

Инклюзивті мектепте аутизм бұзылыстары бар балалардың әлеуметтік ықпалдасуы мен достық қарым-қатынастары

Автор: Муталимова Алина Рашидқызы

DOI: 10.62670/2308-7668.2026.55.1.008

Дереккөз: 55 шығарылым, № 1, 10 сәуір 2026 ж.

Басып шығарушы: "Педагогикалық шеберлік орталығы" ЖМ

Құжат түрі: Практикалық мақала

Аннотация

Мақалада инклюзивті мектеп жағдайында аутизм спектрінің бұзылыстары бар балалардың әлеуметтік ықпалдасуына бағытталған психологиялық-педагогикалық жағдайлар моделін әзірлеу және жүзеге асыру тәжірибесі ұсынылған. Модель тұрақты тұлғааралық байланыстарды қалыптастыруға және құрдастармен достық қарым-қатынастарды дамытуға бағытталған. Модельді практикада жүзеге асыру инклюзияны қолдау кабинеті базасында ұйымдастырылған әлеуметтік клуб қызметі арқылы жүргізілді. Модельді апробациялау нәтижелері аутизм спектрінің бұзылыстары бар балалардың әлеуметтік дағдыларының дамуында оң динамика байқалғанын және мектеп ұжымында анағұрлым қолайлы әлеуметтік ахуал қалыптасқанын көрсетеді.
 

Түйін сөздер: инклюзивті білім беру, әлеуметтік ықпалдасу, аутизм спектрінің бұзылыстары бар балалар, достық қарым-қатынастар, психологиялық-педагогикалық жағдайлар

 

Әдебиеттер

1. Gilyauzizova N.M., Boranbaeva A.S. Inklyuzivnoe obrazovanie detej s autizmom: vyzovy i resheniya [Inclusive education for children with autism: challenges and solutions]. – Almaty, 2020. [in Russian]
2. Furyaeva T. V. Modeli inklyuzivnogo obrazovaniya [Models of inclusive education]. –
М.: Urait, 2019. [in Russian]
3. Baron-Cohen S. Mindblindness: An Essay on Autism and Theory of Mind. – Cambridge: MIT Press, 1995.
4. Nikol’skaya O.S., Baenskaya E.R., Libling M.M. Autichnyj rebenok: puti pomoshchi [Autistic child: ways to help]. – M.: Terevinf, 2014. [in Russian]
5. Morozov S.A. Kompleksnoe soprovozhdenie lic s RAS [Comprehensive support for people with ASD]. – M.: Enlightenment, 2019. [in Russian]
6. Sorokoumova S.N. Psihologicheskie osobennosti inklyuzivnogo obucheniya [Psychological characteristics of inclusive education]. – M., 2015. [in Russian]
7. Vygotskij L.S. Istoriya razvitiya vysshih psihicheskih funkcij [The history of the development of higher mental functions]/ L.S. Vygotskij. – Moscow: Urait publisher, 2019. – 336 p. [in Russian]
8. Gray C. The New Social Story Book. – Arlington: Future Horizons, 2010.
9. Erc YU., Meleshkevich O. Osobye deti: vvedenie v prikladnoj analiz povedeniya (ABA) [Special Children: An Introduction to Applied Behaviour Analysis]. – M.: Terevinf, 2020. [in Russian]